Leykemiyanın yaranmasında stressin rolu böyükdür
18 OKTYABR
111

Leykemiyanın yaranmasında stressin rolu böyükdür

Leykoz (qan xərçəngi) xəstəliyi onkoloji xəstəliklər qrupuna aid olub, qan yaradıcı sisteminin şiş xəstəliyidir. El arasında bu xəstəlik "ağ qan qırmızı qanıyeyən xəstəlik" kimi tanınır. Belə ki, əsas qanyaradıcı orqan olan sümük iliyində şiş hüceyrələrin inkişafı normal qan yaranmanın qarşısını alır, qırmızı qan kürəciklərinin miqdarı tədricən azalaraq elə bir həddə çatır ki, qan doğrudan da ağarır. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, bu xəstəlikdə təkcə qırmızı qan kürəcikləri deyil, eyni zamanda həyat üçün vacib olan normal leykositlərin və trombositlərin də miqdarı kəskin azalır və nəticədə müxtəlif xarakterli qanaxmalar, infeksion fəsadlar üzə çıxır.

Araşdırmalar göstərir ki, leykemiyanın yaranmasında xarici amillərlə yanaşı, irsiyyətin də müəyyən rolu var.Hazırda isə xəstəliyə səbəb olan amillər sırasında daha çox stress vurğulanır. Əvvəlki illərdə xəstələrdən narahatlığın nə zaman yarandığını soruşanda bildirirdilər ki, ya yıxılaraq qorxublar, yaxud onları it dişləyəndən sonra özlərində narahatlıq hiss ediblər. Ekspertlər bildirir ki, uşaqların keçirdiyi stress halları birbaşa immun sisteminə təsir edir. İmmun sisteminin zəifləməsi isə onkoloji genlərin oyanmasının qarşısını ala bilmir.

Leykemiya xəstəliyinin 4 forması vardır:

- Kəskin Limfatik Leykemiya(KLL): Əksər hallarda uşaqlarda rast gəlinir. Bu formada əsasən beyin və beyin qişaları zədələnir. Buna görə də nevroloji, məsələn, iflic kimi simptomlara səbəb olur. Müalicə üsulu olaraq Kimyəvi Terapiya sərbəst və bəzi hallardan Şua Terapiyası ilə kombinəolunmuş şəkildə istifadə edilir. Uşaq yaşlarında olan xəstələrin 80%-ində həkimlər tam müalicəyə nail ola bilirlər.
- Kəskin Mieloid Leykemiya(KML): KML natamam mieloid hüceyrələr hesabına yaranır. Mieloid hüceyrələr eritrositlərin məlum kök hüceyrələridir. KML həmçinin degenerativ(zədələnmiş) eritrositlərdən də əmələ gələ bilər ki, bu da Eritroleykemiya adlanır. Kəskin Mieloid Leykemiyaya əsasən gənc yaşlarda xəstələrdə(orta hesabla kişilərdə 42%, qadınlarda 58%) rast gəlinir.
- Xroniki Mieloid Leykemiya(XML): Bu formada fəal granulositlərin sayı kəskin olaraq artır(granulositlər ağ qan hüceyrələrinin bir yarimtipidirlər). Sırada isə Blast Krizi adlanan mərhələ gəlir. Artıq burada külli miqdarda formalaşmamış və funksional qabiliyyəti olmayan Granulositlər-ilk etap(blastlar) hazırlanır. Əmələ gəlmiş anormal hüceyrələr qan axınına daxil olur. Daha sonra qaraciyər və dalağa gətirilərək depolaşırlar, bu isə həmin orqanların ödeminə səbəb olur. Xəstəliyin bu formasının əsas göstəricisi Filadelfiya Simptomu deyilən genetik pozğunluqdur ki, bu da xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin təqribən 90%-ində özünü biruzə verir.
- Xroniki Limfatik Leykemiya(XLL): Ədəbiyyatda bu formaya "Non-Hodgkin Lipoması" adı altında da rast gəlinir. Xroniki Limfatik Leykemiya əsasən yaşlı şəxslərdə aşkar olunur. Qanda, sümük iliyində, limfa vəzilərində, qaraciyərdə və dalaqda B-Limfositlər toplanır. Normal, yəni, sağlam vəziyyətdə B-Limfositlər Anticisim hazırlanmasında iştirak edən ağ qan hüceyrələridir və bu səbəbdən immun sistemin vacib tərkib hissəsi hesab olunurlar. Lakin Xroniki Limfatik Leykemiya zamanı onlar toxunulmaz və qeyri funksional vəziyyətə gətirilirlər. Bu obrazla xəstəlikdən əziyyət çəkən insanların immun sistemi ciddi şəkildə zəifləyir.
 
Qan Xərçəngi ilk növbədə Kimya terapiyası və Sümük İliyi Trasplantasiyası ilə müalicə edilir. Müalicədən sonrakı vaxt ərzində isə xəstənin vəziyyəti təbii ki, yaxşılaşır və sonralar o vaxtı-vaxtında həkimin nəzarətində olmalıdır.

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır